Nghiên cứu-Trao đổi
Thực trạng và giải pháp phòng, chống suy thoái tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống trong sinh viên Việt Nam hiện nay
Cập nhật: 06/01/2017 00:00
Bản inGửi email[ Trở lại ]
 

Trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa, tích cực, chủ động hội nhập quốc tế, thanh niên, sinh viên Việt Nam đã chứng tỏ và khẳng định vị trí, vai trò của mình trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa giàu mạnh.

Với sức trẻ, nhiệt huyết cách mạng, khát khao được cống hiến, được khẳng định, họ đã thể hiện tư tưởng, khát vọng, hoài bão xây dựng đất nước hùng cường bằng những hành động thiết thực trong lao động sản xuất, trong sinh hoạt, học tập và rèn luyện, sống gương mẫu, trách nhiệm với cộng đồng, xứng đáng là những chủ nhân của đất nước trong tương lai.

Tuy nhiên, bên cạnh đại đa số sinh viên – tầng lớp trí thức trẻ của đất nước đã chủ động, tích cực học tập, rèn luyện, phấn đấu, vẫn còn một bộ phận sinh viên có biểu hiện hoặc dấu hiệu biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Điều đáng lo ngại là bản thân họ không nhận diện được những biểu hiện của suy thoái, mức độ suy thoái nên thiếu tính chủ động trong cuộc đấu tranh phòng ngừa, khắc phục suy thoái.

1. Một số biểu hiện của suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống trong sinh viên hiện nay.

Suy thoái tư tưởng chính trị trong một bộ phận giới trẻ hiện nay được biểu hiện dưới nhiều góc độ, trước hết là sự thờ ơ của sinh viên đối với các vấn đề chính trị và việc lơ là, thiếu hứng thú học tập các môn lý luận chính trị. Khoa học Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được xác định là nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần quan trọng vào việc hình thành thế giới quan duy vật biện chứng, phương pháp luận khoa học và cách mạng cho người học, tuy nhiên một bộ phận không nhỏ sinh viên các trường đại học cao đẳng lại chưa ý thức được đầy đủ vị trí, vai trò của các môn học này nên chưa có động cơ, thái độ học tập đúng đắn, chỉ học một cách thụ động, miễn cưỡng qua loa, chiếu lệ, học mang tính chất đối phó, học mà không hiểu, hầu như không có, không suy nghĩ tìm tòi khả năng ứng dụng,vận dụng trong thực tiễn xã hội, nghề nghiệp. Tình trạng sinh viên thờ ơ, không chủ động tìm hiểu về thể chế, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, thiếu quan tâm đến những biến động của đất nước, của thế giới cũng không phải là hiếm gặp ở hầu khắp các trường đại học, cao đẳng.

Sự bàng quan chính trị dễ dẫn đến việc sinh viên bằng lòng với những hiểu biết chung chung, mất cảnh giác trước những luận điệu sai trái, xuyên tạc, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh ngăn chặn, không chấp hành nghiêm các quy định về kỷ cương, kỷ luật ngay trong ngôi trường mà bản thân sinh viên sinh hoạt, học tập, thờ ơ với các hoạt động Đoàn, Hội, các hoạt động tình nguyện do nhà trường địa phương tổ chức, phát động…Đây cũng chính là những biểu hiện cụ thể của hiện tượng “nhạt Đảng, khô Đoàn, chán chính trị”.

Cá biệt có trường hợp sinh viên mơ hồ về lập trường, quan điểm chính trị kéo theo biểu hiện dao động, hoài nghi về con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta, thậm chí có sinh viên bị lợi dụng làm công cụ cho các thế lực thù địch, phản động lợi dụng để tuyên truyền chống phá Đảng, Nhà nước, phá hoại sự nghiệp xây sự nghiệp chủ nghĩa xã hội của đất nước.

Suy thoái đạo đức, lối sống có liên hệ mật thiết với những biểu hiện của suy thoái tư tưởng chính trị nêu trên. Thiếu lý tưởng sống, lý tưởng nghề nghiệp khiến sinh viên không xác định được mục tiêu, chiều hướng phát triển nhân cách cá nhân. Một số bộ phận sinh viên nhận dạng chưa chính xác, lý giải chưa đúng các quan niệm, quy ước, quy tắc, chuẩn mực, giá trị đạo đức, chưa tự đánh giá được những biểu hiện trong lối sống của bản thân là lành mạnh hay tiêu cực, do đó chưa định hướng được hành vi của bản thân theo chuẩn mực đạo đức xã hội. Điều này được thể hiện trong quan hệ xã hội, giao tiếp ứng xử với thầy cô, bạn bè, sinh hoạt hàng ngày trong sinh hoạt văn hóa tinh thần của sinh viên. Bên cạnh số đông sinh viên năng động, tích cực học tập, rèn luyện, tu dưỡng để lập thân, lập nghiệp còn một số sinh viên có tư tưởng bình quân chủ nghĩa, học lệch, lười học, gian lận trong học tập, thi cử. Nhiều tấm gương sinh viên vượt khó vươn lên trong học tập, nghiên cứu khoa học, tham gia hoạt động xã hội vì cộng đồng, nhưng cũng có không ít sinh viên sa vào lối sống thực dụng, hưởng thụ, ích kỷ, xa hoa, lãng phí, đề cao chủ nghĩa cá nhân, đề cao giá trị vật chất, sùng bái văn hóa, lối sống phương Tây, từ bỏ các giá trị văn hóa, truyền thống đạo đức của dân tộc, thiếu trách nhiệm đối với bản thân, gia đình, xã hội. Cá biệt có trường hợp sinh viên rơi vào các tệ nạn xã hội như cờ bạc, rượu chè, ma túy, có hành vi vi phạm pháp luật…

2. Nguyên nhân suy thoái

Suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong sinh viên nảy sinh do những nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Trước hết, do chiến lược “diễn biến hòa bình” của chủ nghĩa đế quốc và các thế lực thù địch được tăng cường một cách quyết liệt với nhiều thủ đoạn thâm độc trên tất cả các lĩnh vực tư tưởng văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh…trong khi đó, vũ khí chiến đấu của chúng ta trên mặt trận tư tưởng chưa thực sự sắc bén, nhiều vấn đề mới nảy sinh trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta chưa được lý giải một cách kịp thời và thấu đáo, công tác đấu tranh và phản bác các luận điệu sai trái, xuyên tạc, vu cáo chưa thường xuyên, chưa rộng khắp, chưa chủ động và còn thiếu thuyết phục nên hiệu quả “chống” chưa cao, chưa tạo ra được “chất kháng thể” và sức mạnh tiến công trên mặt trận tư tưởng, ảnh hưởng đến niềm tin chính trị của sinh viên.

Thứ hai, tác động tiêu cực của mặt trái cơ chế thị trường, của tiến trình hội nhập quốc tế. Sự phân hóa giàu – nghèo, tệ sùng bái các giá trị vật chất, sự phát sinh, phát triển các tệ nạn xã hội, sự du nhập lối sống và văn hóa tư sản… làm băng hoại các giá trị văn hóa, đạo đức truyền thống của dân tộc. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ lãnh đạo, đảng viên ở các cấp, các ngành thoái hóa, biến chất, tham nhũng, sách nhiễu nhân dân, vi phạm pháp luật và chuẩn mực văn hóa, đạo đức chưa bị nghiêm trị đã làm tổn hại đến uy tín chính trị của Đảng, gây mất niềm tin trong nhân dân nói chung, trong sinh viên nói riêng. Đây chính là thứ “giặc nội xâm” cực kỳ nguy hiểm, là mảnh đất màu mỡ nảy sinh những tư tưởng lệch lạc, thù địch với chế độ, với mục tiêu, lý tưởng cộng sản.

 Thứ ba, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin nói chung, hệ thống truyền thông đại chúng nói riêng. Một mặt, nó tạo cơ hội cho những người trẻ hội nhập quốc tế, nghiên cứu và học tập, giao lưu và phát triển, hoàn thiện nhân cách nhưng mặt khác, đó cũng chính là thách thức hiện hữu đối với họ về năng lực tự đề kháng, khả năng miễn dịch, sàng lọc, lựa chọn thông tin trong bối cảnh toàn cầu hóa thông tin mà trong đó thường thấy cái đúng và cái sai, cái thật và cái giả hay bị các thế lực thù địch nhào nặn lẫn lộn.

Thứ tư, công tác phối hợp quản lý, giáo dục chính trị - tư tưởng, đạo đức, lối sống giữa gia đình, nhà trường và xã hội chưa thường xuyên và chưa tương xứng với yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra cũng là một nguyên nhân không nhỏ dẫn đến những suy thoái nhiều mặt trong sinh viên. Đại bộ phận gia đình sinh viên khi con em mình vào đại học, cao đẳng đã buông lỏng việc giáo dục đạo đức, lối sống hoặc khoán trắng công việc đó cho nhà trường. Không ít sinh viên bỏ học, bị kỷ luật, đuổi học mà gia đình không hề hay biết, thậm chí đến khi vi phạm pháp luật bị xử lý thì gia đình mới được thông báo. Có thể nói, cơ chế chuyển tải thông tin, phối hợp quản lý giữa nhà trường (đại học, cao đẳng) với gia đình bị buông lỏng tạo cơ hội cho những ảnh hưởng tiêu cực tác động, cám dỗ lớp trẻ.

Bên cạnh đó, còn có tình trạng một bộ phận sinh viên tuy nhiệt tình, hăng hái nhưng do thiếu rèn luyện, tu dưỡng và học tập nên nông nổi, tư duy sai lầm, bị lôi kéo vào các hoạt động phá hoại mà không nhận thức được bản thân đang làm sai.

3. Giải pháp phòng, chống suy thoái tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống trong sinh viên Việt Nam hiện nay.

Có thể thấy, các biểu hiện sai lệch về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống nêu trên là hệ quả của việc nhận thức chưa đầy đủ chưa chính xác, hoặc thiếu hụt niềm tin, thiếu hụt kỹ năng hành động. Phòng, chống các biểu hiện suy thoái trong sinh viên thực chất là phòng ngừa, triệt tiêu những nguyên nhân nảy sinh tình trạng này. Giải pháp thực sự hiệu quả phải gắn với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi của sinh viên, khơi dậy và phát huy được thế mạnh của sinh viên là sự năng động, nhiệt tình, khao khát được thể hiện, được khẳng định bản thân. Các giải pháp phải hướng tới tác động vào nhận thức, làm thay đổi thái độ điều chỉnh hành vi.

Do vậy giải pháp thứ nhất là tăng cường giáo dục đạo đức cho sinh viên, trong đó đặc biệt chú trọng giáo dục sự tôn trọng pháp luật, trung thực, sống có kỷ luật, tinh thần trách nhiệm. Giáo dục đạo đức sẽ là cơ sở để giáo dục chính trị - tư tưởng, giáo dục lối sống cho sinh viên đạt hiệu quả. Giáo dục là một quá trình, giáo dục tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống lại càng đòi hỏi sự thường xuyên, liên tục và sự phối hợp chặt chẽ của các lực lượng xã hội (nhà trường, gia đình, các tổ chức chính trị, chính trị - xã hội…) với nhiều hình thức tổ chức đa dạng, phù hợp tâm sinh lý lứa tuổi, tình cảm của sinh viên.

Hai là, cần tăng cường huấn luyện cho sinh viên những kỹ năng mềm, cung cấp cho họ công cụ để ứng phó có hiệu quả với những vướng mắc có thể gặp phải trong cuộc sống. Như đã phân tích ở trên, sinh viên chiếm đa số cư dân mạng, khi tiếp cận với nhiều luồng thông tin, nhiều chiều thông tin, nhiều cấp độ thông tin, họ có thể thiếu tỉnh táo trong nhìn nhận, phân tích, đánh giá, lựa chọn thông tin để tiếp nhận. Vì vậy, cần tổ chức những lớp học ngoại khóa hướng dẫn cho sinh viên kỹ năng khai thác, chọn lọc, sử dụng thông tin trên Internet phục vụ cho mục tiêu học tập, giải trí, về vai trò và trách nhiệm cá nhân, trách nhiệm đối với xã hội trong đăng tải, truyền bá thông tin qua các mạng xã hội.

Cũng thông qua các trang mạng xã hội, có thể rèn giũa cho sinh viên năng lực tư duy lý luận, phân tích lô gic, khả năng thuyết phục và bản lĩnh chính trị thông qua việc gợi mở, hướng dẫn, tổ chức cho sinh viên tham gia các diễn đàn để thảo luận, tranh luận, đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc, sai trái, thù địch. Sinh viên được thể hiện, được khẳng định sự hiểu biết quan điểm cá nhân (tất nhiên cần có vai trò định hướng, phân tích, dẫn dắt của thầy cô, của các thủ lĩnh Đoàn Thanh niên, Hội sinh viên…) sẽ chủ động tích cực và hào hứng hơn trong việc tự nghiên cứu, tìm hiểu sâu hơn, nắm chắc hơn để có những nhận định, phân tích, đánh giá chính xác bản chất vấn đề. Vấn đề được tiếp cận từ góc nhìn của sinh viên, phương pháp đấu tranh của sinh viên, cách dùng ngôn từ kiểu sinh viên sẽ có tính thuyết phục cao hơn và hoàn toàn có khả năng biến quá trình tuyên truyền, giáo dục thành quá trình tự tuyên truyền, tự nhận thức, tự giác ngộ của chính sinh viên.

Ba là, cần đa dạng hóa và tạo sức hấp dẫn của các hoạt động Đoàn thanh niên, Hội sinh viên để lôi cuốn sinh viên tham gia khơi dậy và khuyến khích khát khao cống hiến của họ, tạo cơ hội cho họ cơ hội chứng tỏ mình là người hữu ích. Phải nhận thức một cách khách quan rằng hiện tượng “khô Đoàn” trong sinh viên có căn nguyên từ chính sự khô khan, khuôn cứng, đơn điệu của các hoạt động Đoàn, Hội. Thông qua các hoạt động xã hội tình nguyện, từ thiện, nhân đạo vì cộng đồng, Đoàn, Hội cần lồng ghép, mềm hóa, đa dạng hóa cách thức thể hiện các nội dung giáo dục chính trị tư tưởng, đạo đức, lối sống nhằm tạo điều kiện cho sinh viên dễ dàng tiếp nhận thẩm thấu và khắc sâu hơn so với các phương thức giáo dục mang tính truyền thống, gắn với sách vở, trường lớp. Đó cũng là cơ hội cho sinh viên rèn luyện bản thân, tu dưỡng về đạo đức, lối sống, học hỏi các kỹ năng mềm được đắm mình vào thực tiễn, tự tìm câu trả lời cho những vấn đề lý luận bằng chính thực tiễn được trải nghiệm đồng thời vận dụng kiến thức lý luận được học để giải quyết những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.

Phòng, chống sự suy thoái tư tưởng chính trị đạo đức, lối sống trong các giai tầng xã hội là cuộc đấu tranh hết sức cam go, phức tạp, diễn ra ngay trong nội bộ giữa ta với ta. Phòng chống suy thoái trong sinh viên càng đặc biệt quan trọng bởi đặc biệt đây là thế hệ nắm giữ tương lai, vận mệnh của đất nước. Việc chủ động ngăn chặn, phòng ngừa cần gắn với đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi của sinh viên để có giải pháp thực sự hiệu quả, trong đó cần đặc biệt chú ý đến các giải pháp nhằm tăng sức đề kháng và khả năng miễn dịch.

(Theo Tạp chí Lý luận chính trị & Truyền thông)

Sinh viên CĐTH với cuộc thi tìm kiếm tài năng VTV và Hội thi sáng tạo tiêu dùng thông minh

 


 

 Phản hồi cho bài viết
Các tin cũ hơn
 
Tìm kiếm
Video
  Trường Cao đẳng Truyền hình thông báo tuyển sinh 2019
 Các tin video khác
Số lượt truy cập: 5674379
Số người trực tuyến: 29
Trang chủ | Liên hệ | Sơ đồ trang | English
TRƯỜNG CAO ĐẲNG TRUYỀN HÌNH-ĐÀI TRUYỀN HÌNH VIỆT NAM
Địa chỉ: Thị trấn Thường Tín - Huyện Thường Tín - TP.Hà Nội
Điện thoại 024.33853.048 - Fax 024.33851.592 - Email: ctv@vtv.vn hoặc thongtintv.ctv@gmail.com
Bản quyền: Trường Cao đẳng Truyền hình

Thiết kế: Công ty cổ phần VietTHT